ششمین جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان

برگزاری کارگاه طراحی هستان شناسی در ویرایشگر Protégé

با سلام خدمت همه دوستان عزیز

کارگاه بنده با عنوان "طراحی هستان شناسی در ویرایشگر Protégé" در روزهای 23 و 30 مهر 1399 (در دو جلسه) به صورت مجازی با همکاری سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار گردید. 

سامانه آموزش های الکترونیکی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

 

دهمین جشنواره پژوهش كتابخانه ملی ایران

---

دهمین «جشنواره ملی پژوهش و فناوری» سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران فراخوان داد.

علاقمندان می توانند آثار خود را حداکثر تا تاریخ ۱۳۹۸/۰۸/۱۹ در  آدرس http://www.nlai.ir/research-festival و از طریق بخش «فرم‌های ثبت اثر» ارسال نمایند.

 

فهرست های کتابخانه ای مبتنی بر دانش

---

اکنون که بحث در مورد فهرست های کتابخانه ای مبتنی بر دانش است -دانشی که خاستگاه آن ذهن بشر است- طبیعتاً انتظار داریم این فهرست ها به رویکردهای شناختی و الگوهای ذهنی کاربر توجه داشته باشند. اگر این روند را در ابزارهای سازماندهی دانش (مانند نظام های رده بندی، تاکسونومی ها، سرعنوان های موضوعی، اصطلاحنامه ها، هستی شناسی ها، شبکه های معنایی، گراف های دانش، و ...) دنبال کنیم، می بینیم که تغییرات این نظام ها و گسترش آن ها در طول زمان در این جهت بوده که به طور کلی بتوانند بیشتر دانش‌محور باشند؛ هم مدل های مفهومی غنی تری از دانش را ارائه کنند و هم امکاناتی را به منظور کشف دانش و تصمیم گیری بهتر در اختیار کاربران قرار دهند. البته ظهور فناوری های جدید (مانند هوش مصنوعی، فناوری های وب معنایی، زبان های بازنمون معنایی و ...) هم به گسترش این تغییرات کمک کرده است. همه این ابزارها به نحوی به سازماندهی دانش پرداخته اند. اما سؤال این است: کدام نوع دانش؟ در چه سطحی؟

• دانش سطحی؟ دانش عمیق؟
• دانش توصیفی/بیانی (declarative Knowledge)؟ یا دانش فرآیندی/رویه ای (procedural Knowledge)؟
• دانش در سطح شیء (Object-level knowledge) یا فرادانش ((Meta Knowledge؟
• دانشِ «چیستی» (‘know-what’)؟ یا دانشِ «چگونگی» (‘know-how’)؟ یا «چرایی» (‘know-why)؟ یا «چه کسی» (‘know-who’)؟

تفاوت میان این ابزارها، توجه به نوع و سطح ارائه دانش در آن ها است و توسعه این ابزارها نیز در این جهت است که بتوانند پوشش کامل تری از انواع مختلف دانش را در سطوح مختلف ارائه کنند. بنابراین یک فهرست کتابخانه ای مبتنی بر دانش، ابزاری نیست که تنها به ارائه یک سری رکوردهای کتابشناختی یا فراداده های منفعل بسنده کند (هرچند که این اطلاعات هم در مرحله جستجو، بخشی از بافت شناختی کاربر خواهد شد و حداقل در سطح دانش ‘know-what’ می تواند مؤثر باشد). بلکه آنچه یک فهرست کتابخانه ای مبتنی بر دانش را متمایز می کند، میزان توجه آن به انواع دانش، و مجهز شدن به امکانات و قابلیت هایی است که بتوانند سطوح مختلف دانش را پوشش داده و با ارائه پیشنهادات مناسب، کاربر را در فرآیند شناختی جستجو، ارزیابی و تصمیم گیری در مورد منابع دانش، برای دستیابی به مناسب ترین و مرتبط ترین منبع یاری کنند.

فرادانش meta-knowledge

---

یکی از گونه های دانش که در ابزارهای سازماندهی دانش مغفول مانده، «فرادانش» (Meta Knowledge) است که به معنای "دانش درباره دانش" (و نه دانش در مورد یک حوزه خاص موضوعی) است. فرادانش جدای از دانش نیست و به گفته پیترات، همزمان با دانش، ایجاد می شود. رومیسوفسکی می گوید یادگیرندگان، همزمان دو هدف را دنبال می کنند: «یادگیری دانش جدید و خاص»، و «یادگیری شیوه تحلیل دانسته‌ها (به منظور ساختاردهی مجدد دانش، ارزیابی ایده ها، و خلق دانش جدید). بنابراین فرادانش، دانشی است که افراد را برای بهبود روش یادگیری آن ها یاری می دهد. فرادانش  برای کمک به تحلیل، مدیریت و کاربرد دانش به صورت مؤثرتر و کارآمدتر ضروری است و می تواند یکی از تحولات مهم تأثیرگذار بر فهرست های کتابخانه ای باشد. فرادانش ممکن است بر اساس زمینه (context) و کاربرد دانش، به شکل های مختلفی ارائه شود. به این ترتیب می توان چهار رویکرد مفهومی، شناختی، توصیفی، و ترغیبی  را برای آن در نظر گرفت. بر اساس این رویکردها، به دلایل زیر به فرادانش نیاز داریم:

مکان یابی دانش در پایگاه دانش (رویکرد توصیفی)، برقراری پیوند با دانش مرتبط از طریق نقش هستی شناسی ها و مدل های توصیف کننده حوزه های دانش (رویکرد مفهومی)، ارزیابی دانش (رویکرد ترغیبی)، ارائه نشانه ها یا ابزارهایی برای انتخاب بهترین منبع دانش با توجه به پیش زمینه، آموزش و تجربیات کاربر (رویکرد شناختی). بنابراین جستجوی دانش در ابزارهای سازماندهی دانش باید دربرگیرنده مؤلفه هایی از انواع مختلف فرادانش باشد.

 

سومین همایش ملی کتابخانه‌های دیجیتالی با عنوان پردازش و سازماندهی اطلاعات و دانش

---

گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی با همکاری انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران و انجمن علمی دانشجویی علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی سومین همایش ملی کتابخانه‌های دیجیتالی را با عنوان پردازش و سازماندهی اطلاعات و دانش مورخ 28 بهمن 1398 در دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی، برگزار می‌کند.

 

اهداف همایش

سخن دبیر علمی همایش(دکتر مهدی علیپور حافظی)

اعضای کمیته علمی همایش

محورهای موضوعی سومین کنفرانس ملی کتابخانه‌های دیجیتالی: سازماندهی و پردازش اطلاعات و دانش

راهنمای نگارش و  شرایط و ضوابط ارسال مقاله

پرسش‌های متداول

  سایت همایش: 

http://incdl3.atu.ac.ir

 

مقاله ارائه شده در اولین همایش ملی هوش مصنوعی و محاسبات نرم در علوم انسانی

---

با سلام

مقاله من با عنوان "بازنمایی معنایی روابط کتابشناختی فهرست کتابخانه ملی ایران: طراحی هستان شناسی فراداده ای مبتنی بر الگوی اف آر بی آر" را که در اولین همایش ملی هوش مصنوعی و محاسبات نرم در علوم انسانی (دانشگاه علامه طباطبائی، 29 و 30 ابان 1398 ) ارائه شده است، در لینک زیر مشاهده کنید:

دریافت فایل مقاله

کاربرد فناوری «واقعیت افزوده» (augmented reality) در کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی و پژوهشی

---

سلام

دوستانی که در حوزه علم اطلاعات و دانش شناسی، کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی و پژوهشی فعالیت می کنند، پیشنهاد می کنم مقالات و فیلم های ارائه شده در صفحات زیر را که مربوط به کاربرد فناوری «واقعیت افزوده» (augmented reality) در این مراکز است، مشاهده نمایید. کاربرد این فناوری، بسیاری از خدمات این مراکز را تحت تأثیر قرار می دهد. مقالات و نمونه های زیادی در این زمینه وجود دارد که می توانید در وب جستجو کنید.

From musty old books to augmented reality –the library of the future is keeping up

 

librARi - Interactive Experience at Library with Augmented Reality

 

Nimble – a concept of using augmented reality in library

دومین همایش ملی پژوهش های کاربردی در زبانشناسی رایانشی

---

«دومین همایش ملی پژوهش های کاربردی در زبانشناسی رایانشی» در تاریخ 24 مهر 1398 در مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری (رایسست) برگزار شد.

لینک خبر

تفاوت بین goal, purpose and objective

---

سلام خدمت دوستان 

برای تفاوت بین اصطلاحات  goal, purpose and objective که معمولاً در مقالات به جای هم ترجمه می شوند، مطلب زیر به نظرم جالب است و خطای ما را در ترجمه کاهش می دهد.

What's the difference between goal, purpose and objective?

موفق باشید

WebProtege

---

با سلام خدمت دوستان

WebProtege یک محیط طراحی اشتراکی آنتولوژی در محیط وب است. قبل از طراحی در این محیط نیاز به عضویت رایگان است که از طریق لینک زیر امکان پذیر است:

https://webprotege.stanford.edu/

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد WebProtege به لینک زیر مراجعه نمایید:

https://protegewiki.stanford.edu/wiki/WebProtege

لازم به ذکر است، امکان ایمپورت آنتولوژی ها از ورژن های دسکتاپ پروتژه به ورژن WebProtege و بالعکس وجود دارد. شما می توانید طراحی آنتولوژی را در ورژن های دسکتاپ آن انجام دهید و سپس آن را در محیط WebProtege باز کنید و تغییر دهید.

شمایی از این ورژن را در تصویر زیر مشاهده می نمایید.

امکان نمایش تصاویر در محیط WebProtege وجود دارد که در یادداشت بعدی توضیح داده می شود.

فهرست 185 ابزار ساخت آنتولوژی

سلام خدمت دوستان

 

در لینک زیر،فهرستی از 185 ابزار مورد استفاده در ساخت و ویرایش آنتولوژی، ابزارهای نگاشت آنتولوژی ها، مرورگرها، ابزارهای تحلیل و مصورسازی آنتولوژی و طراحی گراف ها ارائه شده است. برای هر ابزار، توضیح کوتاهی ارائه شده و لینک آن نیز برقرار است.

http://www.mkbergman.com/904/listing-of-185-ontology-building-tools/

 

WebVOWL: ابزاری مبتنی بر وب برای مصورسازی آنتولوژی

سلام خدمت دوستان

 

برای دستیابی به این ابزار به لینک زیر مراجعه نمایید.

http://www.visualdataweb.de/webvowl/

تصویری از این ابزار:

موتور استنتاج معنایی

با سلام خدمت دوستان

 

فهرستی از استنتاج گرهای معنایی که به آن ها موتور استنتاج معنایی نیز گفته می شود (Semantic Reasoners) در لینک های زیر ارائه شده است. برای سهولت در انتخاب استناج گر معنایی، می توانید از  توضیحاتی که در مورد هر یک از استنتاج گرها ذکر شده است، استفاده نمایید. 

http://owl.cs.manchester.ac.uk/tools/list-of-reasoners/

https://www.w3.org/OWL/

https://en.wikipedia.org/wiki/Semantic_reasoner

در نرم افزار پروتژه به منظور استنتاج بر روی هستی شناسی می توان از استنتاج گرهای مختلفی بهره برد. دو نمونه از این استنتاج گرها که هم اکنون به صورت پیش فرض در نرم افزار پروتژه در اختیار طراحان قرار دارد، استنتاج گرهای HermiT وFaCT++ هستند. توضیحات مربوط به این استنتاج گرها را در لینک های زیر مشاهده نمایید:

FaCT++ reasoner

HermiT OWL Reasoner

 

شروع به کار کانال آزمایشگاه فناوری وب دانشگاه فردوسی مشهد در تلگرام

با سلام خدمت همه دوستان

 به تازگی کانال آزمايشگاه فناوري وب دانشگاه فردوسی مشهد در تلگرام ایجاد شده است. اطلاع رسانی های کلی در مورد زمینه های کاری آزمایشگاه در این کانال ارائه می گردد. 

آدرس کانال

FUM_wtlab@

ترجمه کتاب وب معنایی Semantic Web Primer 2th Edition

دوستان عزیز

 

ترجمه کتاب وب معنایی Semantic Web Primer 2th Edition را از طریق لینک زیر می توانید دریافت نمایید.

ترجمه کتاب وب معنایی

این کتاب ، مجموعه اي از ايده ها و روشهاي اصلي در حوزه وب معنايي است. گر چه کاربرد اصلي اين کتاب براي دروس دانشگاهي در خصوص وب معنايي است ، ولي براي استفاده خود آموز افرادي که مي خواهند تکنولوژي هاي وب معنايي را فرا گيرند نيز کاربرد دارد.

موفق باشید

فایل های مفید آموزش نرم افزار protege

با سلام خدمت دوستان عزیز و آرزوی قبولی طاعات و عبادات

 

در این بخش، چند فایل آموزش طراحی آنتولوژی در نرم افزار protege که به زبان فارسی ارائه شده، را برای دانلود قرار می دهم. مطالب فایل ها برای دوستانی که قصد طراحی انتولوژی را دارند بسیار مفید است و با توجه به سوالاتی که دوستان در این زمینه مطرح می کنند، پاسخگوی بسیاری از سوالات هست.

فایل آموزش طراحی انتولوژی در protege از آقای دکتر سعید پارسا

آموزش نرم افزار protege

راهنمای طراحی انتولوژی با protege

همچنین فایل صوتی و پاورپوینت کارگاه آموزش نرم افزار protege که توسط مهندس مجید سازوار ارائه شده را از طریق لینک زیر می توانید دریافت کنید.

فایل کارگاه آموزش نرم افزار protege

موفق باشید

چیستا

چیستا، موتورجستجوی مبتنی بر داده های پیوندی

 

http://chista.um.ac.ir/

 اطلاعات بیشتر در مورد این پروژه را که توسط آزمایشگاه فناوری وب دانشگاه فردوسی مشهد انجام شده است، در لینک زیر مشاهده کنید:

پروژه چیستا

داده پیوندی چیست؟

داده های پیوندی

Linked Data

داده پیوندی مفهومی است که اولین بار توسط تیم برنرز لی در سال 2006 معرفی گردید. این مفهوم، در پی تحولات ناشی از گذار از وب سنتی («وب مدارک») به «وب داده»، مطرح شد. در واقع وب داده، مبنایی برای طرح داده های پیوندی بود که سبب توسعه وب با فضای داده جهانی و ارتباط داده های حوزه های مختلف شامل افراد، شرکت ها، کتاب ها، انتشارات علمی، فیلم ها، موسیقی، برنامه های تلویزیونی و رادیویی، آزمایش های پزشکی و دارویی، انجمن های مجازی، داده های آماری و علمی و ... گردید. منظور از داده پیوندی، داده های منتشر شده در وب به صورت ماشین خوان است که معنای آن ها به صورت دقیق تعریف شده، به سایر مجموعه داده های موجود در وب، پیوند یافته و می تواند توسط سایر مجموعه های داده نیز مورد پیوند قرار گیرد .برنرزلی در تعریف اولیه خود، چهار اصل را برای داده‌های پیوندی مطرح نمود:

1.  داده پیوندی از URI ها به عنوان نام هایی برای اشیا استفاده می کند؛

2.  داده پیوندی از URI HTTPها استفاده می کند تا افراد بتوانند نام ها را جستجو و بازیابی نمایند؛

3.  زمانی که فردی به یک URI مراجعه می‌کند با استفاده از استانداردها (مانندSPARQL  و RDF)، اطلاعات مفیدی فراهم می‌نماید؛

4.  پیوندهایی را به سایر URI ها برقرار می کند. به طوری که افراد می توانند اشیای مرتبط بیشتری را شناسایی نمایند.

در حالی که واحدهای وب فرامتنی را مدارک HTML تشکیل می دهند و اسناد به وسیله فراپیوندهای بدون نوع به هم متصل هستند، اما داده پیوندی بر اسناد حاوی داده در شکل RDF، متکی است. در گذشته، هدف، ایجاد مجموعه ای جهانی از مدارک بود و هم‌اکنون هدف، ایجاد فضای جهانی از داده های پراکنده ای است که در «مجموعه های داده» یا dataset های مختلف وجود دارند و به طور بالقوه می توانند ارتباط هایی را میان خود برقرار کنند. برخی از مهمترین مجموعه های داده موجود در وب عبارتند از:‌ Bpedia، DBLP، Geonames و FOAF. هر مجموعه داده، یک مجموعه از فراداده های ساختاریافته برای توصیف اشیا (کتاب و ...) و در واقع یک هستی‌شناسی با مجموعه ای از سه‌تایی های«موضوع، گزاره و شیء» است که در مدل داده RDF بیان شده‌اند. با ایجاد پیوندها و ارتباطات میان مجموعه داده های گوناگون در حوزه های مختلف، «ابرِ داده های بازِ پیوندی» تشکیل می گردد.  مهم ترین نمونه کاربرد اصول داده های پیوندی، پروژه «پیوند داده های باز» است که در ژانویه 2007 توسط گروه آموزش و توسعه وب معنایی W3C با هدف راه اندازی وب داده، صورت گرفت. این پروژه از طریق شناسایی مجموعه داده های موجود تحت مجوزهای باز و تبدیل این داده ها به RDF بر اساس اصول داده های پیوندی و انتشار آن ها در وب، انجام شد . در شکل زیر،تصویری از ابرِ داده های پیوندی که در سپتامبر 2011 توسط طراحان این پروژه، منتشر شده، ارائه می گردد. هر گره در این ابر داده پیوندی، نشان دهنده یک مجموعه داده مجزا است که به صورت داده های پیوندی منتشر شده است.

 

مقاله کتابخانه دیجیتال معنایی

با سلام خدمت دوستان

 

لینک مقاله من در مورد کاربرد هستی شناسی در طراحی کتابخانه های دیجتیال معنایی در ادامه ارائه شده است.

 

فتحیان، اکرم (1391). نگاهی نو به طراحی کتابخانه های دیجیتال: کاربرد هستی شناسی در طراحی کتابخانه های دیجیتال معنایی. فصلنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، 15 (4).  

 

 لینک مقاله در سایت مجله

 

چكيده
هدف / زمينه: كتابخانه‎ ديجيتال، مجموعه‎اي يكپارچه از منابع و خدمات الكترونيكي براي گردآوري، سازماندهي، حفاظت و بازيابي اطلاعات به شكل ديجيتال است. ظهور وب معنايي و هستي‎شناسي در عصر حاضر، سبب ايجاد تحول در كتابخانه‎هاي ديجيتال و طراحي كتابخانه‎هاي ديجيتال معنايي شده است. در اين راستا، مقالة حاضر در نظر دارد به بررسي كاربردهاي هستي‎شناسي در طراحي كتابخانه‎هاي ديجيتال معنايي بپردازد.
روش: هستي‎شناسي، بازنموني صريح، دقيق و گويا از نمونه‎ها، مفاهيم و روابط در يك حوزه موضوعي است كه با توجه به ويژگيهايي همچون قابليت استنتاج، ايجاد ارتباط و ميانكنش پذيري بين سامانه‎هاي اطلاعاتي، حمايت از پردازش زبان طبيعي، فهم پرسش جستجو و...، مي‎تواند براي تبديل كتابخانه‎هاي ديجيتال به سامانه‎هاي اطلاعاتي هوشمند و در نتيجه طراحي كتابخانه‎هاي ديجيتال معنايي، مورد استفاده قرار گيرد.
يافته‎ها: ايجاد قابليتهاي گوناگون در معماري كتابخانه‎هاي ديجيتال بويژه قابليت استدلال، امكان تبادل اطلاعات ميان كتابخانه‎هاي ديجيتال و ساير سامانه‎هاي اطلاعاتي، توصيف معنايي منابع موجود در كتابخانه‎هاي ديجيتال از طريق ادغام فراداده‎هاي كتابشناختي قالب مارك در هستي‎شناسي (مانند هستي‎شناسي MarcOnt)، ارتقاي سيستم پرسش و پاسخ در كتابخانه‎هاي ديجيتال (مانند BT Digital Library)، ايجاد محيط رابط كاربرپسند و امكان مرور و جستجوي آسان و سريع مدارك، برخي از كاربردهاي هستي‎شناسي در كتابخانه‎هاي ديجيتال هستند كه در اين مقاله بررسي مي‎شوند.
كليدواژه‎ها: كتابخانه ديجيتال، كتابخانه ديجيتال معنايي، هستي‎شناسي، توصيف معنايي محتواي كتابخانه ديجيتال، جستجو و بازيابي مبتني بر هستي‎شناسي.